Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Industrie en Omgeving
Welzijn op het werk 239568/3664/2627/1/60
Studiegids

Welzijn op het werk 2

39568/3664/2627/1/60
Academiejaar 2026-27
Komt voor in:
  • Bachelor in de integrale veiligheid, trajectschijf 1
Dit is een enkelvoudig opleidingsonderdeel.
Studieomvang: 6 studiepunten
Titularis: Machiels Matthieu
Andere co-titularis(sen): Van der Sypt Gert
Onderwijstalen: Nederlands
Kalender: Semester 2
Dit opleidingsonderdeel wordt gequoteerd op 20 (tot op een geheel getal).
Mogelijke grensdata voor leerkrediet: 15.03.2027 (2de semester)
Tweede examenkans: wel mogelijk.
Delibereerbaarheid/tolereerbaarheid: Dit opleidingsonderdeel komt in aanmerking voor deliberatie/tolerantie onder de voorwaarden van de opleiding waarvoor je bent ingeschreven.
Totale studietijd: 156,00 uren

Volgtijdelijkheid

Op dit opleidingsonderdeel is er geen volgtijdelijkheid van toepassing.

Korte omschrijving

Deel Arbeidsplaatsen en persoonlijke beschermingsmiddelen

De verschillende vormen van persoonlijke bescherming komen uitgebreid aan bod, zowel op gebied van geluid, trillingen, ... Uiteraard kan dit niet zonder het ontstaan van geluid en trillingen te begrijpen. Dit wordt in deze cursus ook aangereikt.

Een (industriële) arbeidsplaats zonder intern verkeer is haast ondenkbaar. Een heftruck, kraan of transportband brengen nieuwe risico’s in de werkomgeving en vragen opnieuw aangepaste veiligheidsvoorschriften en signalisatie.

Losse veiligheidsmaatregelen volstaan niet. Alle activiteiten om het welzijn te waarborgen en te verbeteren moeten een geheel vormen en tegelijk deel uitmaken van een geïntegreerd beleid van een organisatie: het welzijnsbeleid.
Je krijgt inzicht in de randvoorwaarden voor een degelijk welzijnsbeleid. Waaruit bestaat het welzijnsbeleid? Wat vraagt de wetgever? Hoe een welzijnsbeleid creëren? Je leert wat een veiligheids- en milieudeskundige nodig heeft om in dit proces een bepalende rol te spelen, ook binnen het comité voor preventie en bescherming op het werk.

Voor details per hoofdstuk wordt verwezen naar het betrokken opleidingsonderdeel op het digitaal platform.



Deel Arbeidsmiddelen en Machines

Aan de hand van praktijkvoorbeelden worden arbeidsmiddelen, machines en productie-uitrusting bestudeerd. De wettelijke voorschriften in verband met het gebruik van machines wordt toegelicht (arbeidsmiddelenrichtlijn, codex, EU richtlijnen).
Om een product te produceren is er naast de mens, arbeidsmiddelen en machine ook nog een installatie nodig. De grondstoffen of afgewerkte producten moeten ook (intern) getransporteerd worden. De verschillende hijs- en hefwerktuigen, kranen, heftrucks,… en de gevaren ervan worden onder de loep genomen. Binnen een bedrijf dienen ook vaak wettelijke keuringen door een externe dienst voor technische controle of kortweg (EDTC) te worden uitgevoerd.

OLR-Leerdoelen

Je stelt risico's en opportuniteiten vast, evalueert ze en zoekt oplossingen volgens een gepaste risicoanalysemethodiek vanuit een technisch en toegepast wetenschappelijke bagage.
Je consulteert de blootstellingslimieten voor verschillende chemische en fysische agentia, evenals methoden voor het monitoren en beheersen van blootstelling op de werkplek.
Je adviseert over de methoden voor het monitoren en beheersen van blootstelling op de werkplek.
Je past methoden en technieken voor risicoanalyse en -evaluatie toe om potentiële gevaren op de werkplek te identificeren, te beoordelen en te beheersen.
Je beschrijft brandpreventie, brandbestrijding, evacuatieprocedures en het gebruik en onderhoud van brandbestrijdingsapparatuur.
Je beschrijft de verschillende soorten persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's), hun toepassingen en beperkingen.
Je selecteert de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's) op basis van mogelijke risico's.
Je benoemt de basisprincipes van veiligheid en welzijn op de werkplek, de belangrijkste risicofactoren en preventieve maatregelen.
Je beschrijft hoe gevaarlijke situaties bij arbeidsmiddelen moeten worden aangepakt.
Je voert op een correcte manier veiligheids-, welzijns-, milieu- of kwaliteitsaudits en inspecties uit.
Je voert veiligheidsbeoordelingen uit voor materialen die in verschillende industriële processen worden gebruikt.
Je interpreteert, implementeert en blijft op de hoogte van de geldende wet- en regelgeving en beleidsteksten.
Je interpreteert de impact van Europese wetgeving op Belgische wetgeving.
Je herkent machines en beschrijft de conformiteit met de wetgeving.
Je past verschillende aspecten van bestudeerde verordeningen en richtlijnen correct toe op een casus uit het werkveld.
Je gebruikt de preventiehiërarchie bij de beoordeling van een voorgelegde casus

Leerinhoud

Deel 1 Arbeidsplaatsen en persoonlijke beschermingsmiddelen

Arbeidsplaatsen
• Signalisatie
• Sociale voorzieningen (kleedkamers, wasgelegenheden,refters,…)

Risico’s van de werkomgeving en arbeidsklimaat (tabaksrook, verlichting, verluchting, thermische omgeving...)

Beeldschermwerk
• Wettelijk kader
• Preventiemaatregelen (apparatuur, omgeving, organisatie werktijd)
• Opleiding

Geluid en trillingen
• Wetgeving
• Eigenschappen van geluid en trillingen
• Meten van geluid en trillingen
• Berekenen van blootstelling en acties ifv de actiewaarden
• Verschillende vormen van trillingen (hand-armtrillingen en lichaamstrillingen)
• Preventiemaatregelen

Optische straling
• Wetgeving
• Lichtmeting
• Visuele waarnemingen
• Verlichtingssystemen

Persoonlijke beschermingsmiddelen
• Wetgeving
• Verplichting van werkgever – werknemer
• Verschillende vormen van PBM
• Toepassingsgebied

Werkkledij
• Wetgeving
• Verplichting van werkgever – werknemer

"50 Arbeidsongevallen"

Praktijkcases

 

Deel 2 Arbeidsmiddelen en machines

Arbeidsmiddelen en de gevaren
• Handgereedschappen (hamer, beitel, …)
• Arbeidsmiddelenrichtlijn

Machines en de gevaren
•Machine - definitie
•Machinerichtlijn

Elektrisch gevoede installaties en de gevaren
•Elektrische gevaren
•Laagspanningsrichtlijn

Bijzondere richtlijnen
•EMC (elektromagnetische bescherming)
•PED (druk)
•ATEX (brand- en explosie)

Intern transport
•Hef- en hijstoestellen
•Liften
•Heftrucks
•Kranen en hoogtewerkers

Studiematerialen

DigitapVerplicht
Eigen laptopVerplicht

Onderwijsorganisatie

Werkvormen
Hoor- en/of werkcolleges24,00 uren
  • Duur: Semester
Practicum en/of oefeningen24,00 uren
  • Duur: Semester
Werktijd buiten de contacturen108,00 uren
  • Duur: Semester

Toetsing

Evaluatie(s) voor de eerste examenkans
MomentVorm%Opmerking
Eerste examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks75,00Schriftelijk of digitaal examen
Eerste examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks25,00Schriftelijk of digitaal examen
Evaluatie(s) voor de tweede examenkans
MomentVorm%Opmerking
Tweede examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks75,00Schriftelijk of digitaal examen
Tweede examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks25,00schriftelijk of digitaal examen

Toetsing (vervolg)

Bij een groepswerk of individueel werk waarbij er moet ingediend worden op een bepaald tijdstip (bijvoorbeeld op het einde van de les zelf), dan dient de student bij afwezigheid zelf contact op te nemen met de lector op de dag zelf. De student neemt zelf het initiatief op de dag zelf per e-mail. De student krijgt dan een alternatieve taak op punten.


Inclusieve maatregel extra examentijd

Voor alle schriftelijke en digitale ‘kennis- en inzichtstoetsen’ en ‘vaardigheidstoetsen’ binnen en buiten de examenreeks geldt dat de totale examentijd voor deze toets bestaat uit de voorziene tijd voor deze toets plus 1/4e extra examentijd voor alle studenten. De extra examentijd als individuele aanpassing is hierbij dus inbegrepen. Meer info is terug te vinden op digitap.

Permanente evaluatie


Bij afwezigheid krijg je een 0-score voor dat onderdeel van de permanente evaluatie.

Bij gewettigde afwezigheden moet je het ziekteattest of bewijs van overmacht steeds binnen de 2 kalenderdagen in iBaMaFlex uploaden via de module ‘mijn afwezigheden’ (attesten voor deelname aan een rijexamen, privéafspraken, etc. vallen niet onder de noemer van overmacht). Je duidt vervolgens aan dat je de lessen niet zal kunnen volgen voor dit OLOD. Je kan dan, indien organisatorisch mogelijk, maximum 2 gewettigde afwezigheden inhalen. Hiervoor dien je zo snel mogelijk contact op te nemen met de lector. De behaalde punten van het inhaalmoment vervangen de 0-score van de gemiste evaluatie.

Als je de start van dit opleidingsonderdeel hebt gemist omdat je later bent ingeschreven, dan krijg je in overleg met de lector vervangtaken voor de gemiste verplichte aanwezigheden. Hiervoor dien je zo snel mogelijk contact op te nemen met de betrokken lector.

Permanente evaluatie: laattijdig indienen van opdrachten en bijhorende consequenties

Het laattijdig (na de deadline) indienen van een opdracht resulteert in een 0-score voor die opdracht. Kan je omwille van medische redenen of overmacht jouw opdracht niet tijdig indienen? Dan moet je het ziekteattest of het bewijs van overmacht binnen de 2 kalenderdagen uploaden in iBaMaFlex via de module ‘mijn afwezigheden’. Bij ‘gevolgen’ kies je de optie ‘Ander’ en schrijf je ‘deadline opdracht’. Je dient de opdracht binnen de 2 kalenderdagen in nadat deze wettige reden is opgehouden te bestaan. Opgelet: attesten voor deelname aan een rijexamen, privéafspraken, etc. vallen niet onder de noemer overmacht.

Verplichte aanwezigheid gastlectoren en bedrijfsbezoeken

De student dient verplicht aanwezig te zijn tijdens de presentaties, het bedrijfsbezoek en/of de gastspreker van dit opleidingsonderdeel.
Kan je omwille van medische redenen of overmacht niet aanwezig zijn? Dan moet je het ziekteattest of het bewijs van overmacht binnen de 2 kalenderdagen uploaden in iBaMaFlex via de module ‘mijn afwezigheden’. Bij ‘gevolgen’ kies je de optie ‘Ander’ en schrijf je ‘deadline opdracht’. Je dient de opdracht binnen de 2 kalenderdagen in nadat deze wettige reden is opgehouden te bestaan. Opgelet: attesten voor deelname aan een rijexamen, privéafspraken, etc. vallen niet onder de noemer overmacht.