Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Industrie en Omgeving
Gevaarlijke stoffen41215/3664/2627/1/89
Studiegids

Gevaarlijke stoffen

41215/3664/2627/1/89
Academiejaar 2026-27
Komt voor in:
  • Bachelor in de integrale veiligheid, trajectschijf 2
Dit is een enkelvoudig opleidingsonderdeel.
Studieomvang: 3 studiepunten
Co-titularis(sen): Wens Inge
Onderwijstalen: Nederlands
Kalender: Semester 1
Dit opleidingsonderdeel wordt gequoteerd op 20 (tot op een geheel getal).
Mogelijke grensdata voor leerkrediet: 01.12.2026 (1ste semester)
Tweede examenkans: wel mogelijk.
Delibereerbaarheid/tolereerbaarheid: Dit opleidingsonderdeel komt in aanmerking voor deliberatie/tolerantie onder de voorwaarden van de opleiding waarvoor je bent ingeschreven.
Totale studietijd: 78,00 uren

Volgtijdelijkheid

Op dit opleidingsonderdeel is er geen volgtijdelijkheid van toepassing.

Korte omschrijving

Dit OLOD biedt een inleiding tot de basisprincipes van chemie met bijzondere aandacht voor gevaarlijke stoffen en hun impact op veiligheid, gezondheid en milieu. De student verwerft inzicht in de eigenschappen van gevaarlijke stoffen, de bijhorende risico’s en de relevante wet- en regelgeving.

Het doel is dat je enerzijds basiskennis verwerft in chemie en anderzijds ook kennis en inzicht krijgt in gevaarlijke stoffen en de handelingen met gevaarlijke stoffen. Hiervoor zal je de eigenschappen, gevaren en regelgeving rondom gevaarlijke stoffen leren opzoeken en interpreteren. Ook de milieu- en preventieverplichtingen betreffende gevaarlijke stoffen komen aan bod.

Verder ontwikkelt de student de vaardigheden om op een veilige en verantwoorde manier om te gaan met stoffen die risico’s kunnen inhouden. Hierbij komen onder o.a. het toepassen van preventieve veiligheidsmaatregelen, het inschatten van risico's en het adequaat reageren op noodsituaties aan bod.
Het OLOD heeft als doel veilige werkpraktijken te bevorderen en het voorkomen van incidenten binnen werkomgevingen waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt.

OLR-Leerdoelen

Je stelt risico's en opportuniteiten vast, evalueert ze en zoekt oplossingen volgens een gepaste risicoanalysemethodiek vanuit een technisch en toegepast wetenschappelijke bagage.
Je beschrijft de belangrijkste fysische en chemische eigenschappen van een stof.
Je benoemt de anorganische en organische stoffen.
Je formuleert de invloed van factoren (zoals druk, temperatuur, concentratie, …) op het verloop van een chemische reactie.
Je beheert noodsituaties vanuit een beleidsmatige en operationele aanpak en betrekt hierbij de nodige belanghebbenden.
Je omschrijft de scheikundige basisprocessen (reacties van stoffen onderling ter vorming van nieuwe stoffen).
Je beschrijft de belangrijkste zuiverings- en preventietechnieken met betrekking tot het aspect gevaarlijke stoffen.
Je analyseert de gegevens van een Safety Data Sheet voor milieu- en preventiedoeleinden.
Je beschrijft maatregelen om aan de Seveso-verplichtingen te voldoen.
Je interpreteert, implementeert en blijft op de hoogte van de geldende wet- en regelgeving en beleidsteksten.
Je interpreteert de lokale en internationale milieu- en preventiewetgeving inzake gevaarlijke stoffen
Je past de wettelijke milieu- en preventiemaatregelen inzake (opslag van) gevaarlijke stoffen toe op een case.
Je interpreteert de belangrijkste praktische en concrete taken van de milieu- en preventieadviseur met betrekking tot het aspect gevaarlijke stoffen.

Leerinhoud

Gevaarlijke stoffen - Deel Chemie
Hoofdstuk 1: Inleiding

Hoofdstuk 2: Atoombouw
2.1 Samenstelling van materie
2.2 Het atoom
Hoofdstuk 3: Periodiek systeem der elementen
Hoofdstuk 4: Soorten stoffen

4.1 Moleculen
4.2 Binding van atomen tot molecule
4.3 Intermoleculaire binding
Hoofdstuk 5: Reactiesnelheid en chemisch evenwicht
Botsingstheorie
Activeringsenergie
Exotherme en endotherme reacties
Reactiesnelheid
Chemisch evenwicht
Hoofdstuk 6: Anorganische chemie
Deel 1: Indeling, definitie zuren en basen, sterkte en pH
Deel 2: Indeling en naamgeving
Deel 3: Anorganische reacties
Hoofdstuk 7: Organische chemie
Koolstof
Organische verbindingsklassen
Hoofdstuk 8: Organische reacties
Classificatie organische verbindingen Samengevat
Reactietypes
Gevaarlijke stoffen - Deel Gevaarlijke stoffen
1. Inleiding
1.1 Wat zijn gevaarlijke stoffen en mengsels
1.2 Verpsreiding gevaarlijke stoffen
1.3. Milieu- en veiligheidsaspecten
1.4 Overzicht taken PA
2. Overzicht wetgeving - niet limitatief
2.1 Inleiding
2.2. Overzicht
2.3. PIC Verordening
2.4. Richtlijn gevaarlijke stoffen
2.5. Richtlijn gevaarlijke preparaten
2.6. CLP-verordening
2.7 Reach-verordening
2.8 REACH – GHS - CLP
2.9 Seveso-richtlijn en SWA
2.10 ARAB
2.11 Codex welzijn op het werk
2.12 Vlarem II
2.13 MER/VR
2.14 Transport Gevaarlijke stoffen
2.15 ATEX
2.16 Overzicht taken PA wetgeving
3 Relevante kennis en taken v/d PA mbt gevaarlijke stoffen
3.1 GHS (Gobal Harmonised System)
3.2 CLP (Classification and Labelling of Chemicals)
3.3 Reach
3.4 Inventaris Gevaarlijke stoffen
3.5 Vlarem II
3.6 Codex Welzijn o/h werk,
3.6.1 Boek III Arbeidsplaatsen (o.a. titel 5)
3.6.2 Boek VI Titel 1 en 2
3.7 Seveso en SWA
3.8 Aankoop Gevaarlijke stoffen
3.9 Transport Gevaarlijke Stoffen
3.10 Calamiteitenbeheer

Studiematerialen

DigitapVerplicht
Eigen laptopVerplicht

Onderwijsorganisatie

Werkvormen
Hoor- en/of werkcolleges24,00 uren
Werktijd buiten de contacturen54,00 uren

Toetsing

Evaluatie(s) voor de eerste examenkans
MomentVorm%Opmerking
Eerste examenperiodeKennis- en inzichtstoets eenmalig tijdens de lesweken30,00Schriftelijk en/of digitaal
Eerste examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks35,00Schriftelijke en/of digitaal examen
Eerste examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks35,00Schriftelijk en/of digitaal examen
Evaluatie(s) voor de tweede examenkans
MomentVorm%Opmerking
Tweede examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks65,00Schriftelijk en/of digitaal examen
Tweede examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks35,00Schriftelijk en/of digitaal examen

Toetsing (vervolg)

Bij een groepswerk of individueel werk waarbij er moet ingediend worden op een bepaald tijdstip (bijvoorbeeld op het einde van de les zelf), dan dient de student bij afwezigheid zelf contact op te nemen met de lector op de dag zelf. De student neemt zelf het initiatief op de dag zelf per e-mail. De student krijgt dan een alternatieve taak.

Inclusieve maatregel extra examentijd 

Voor alle schriftelijke en digitale ‘kennis- en inzichtstoetsen’ en ‘vaardigheidstoetsen’ binnen en buiten de examenreeks geldt dat de totale examentijd voor deze toets bestaat uit de voorziene tijd voor deze toets plus 1/4e extra examentijd voor alle studenten. De extra examentijd als individuele aanpassing is hierbij dus inbegrepen. Meer info is terug te vinden op digitap.
Het digitaal/schriftelijk examen tijdens de examenperiode bestaat uit een gedeelte gesloten boek en een gedeelte open boek.

Verplichte aanwezigheid gastlectoren en bedrijfsbezoeken

De student dient verplicht aanwezig te zijn tijdens de presentaties, het bedrijfsbezoek en/of de gastspreker van dit opleidingsonderdeel.
Kan je omwille van medische redenen of overmacht niet aanwezig zijn? Dan moet je het ziekteattest of het bewijs van overmacht binnen de 2 kalenderdagen uploaden in iBaMaFlex via de module ‘mijn afwezigheden’. Bij ‘gevolgen’ kies je de optie ‘Ander’ en schrijf je ‘deadline opdracht’. Je dient de opdracht binnen de 2 kalenderdagen in nadat deze wettige reden is opgehouden te bestaan. Opgelet: attesten voor deelname aan een rijexamen, privéafspraken, etc. vallen niet onder de noemer overmacht.

Kennis- en inzichtstoets tijdens de lesweken

Tijdens de lesweken wordt een éénmalige toets georganiseerd die voor 30% van je puntentotaal van dit OLOD deel uitmaakt. Indien niet slagen op het volledige OLOD dient de leerstof van de toets tijdens de lesweek en de leerstof van de toets in de examenreeks opnieuw getoetst te worden tijdens de 2de examenperiode.

Bij afwezigheid krijg je een 0-score voor dat onderdeel van de toets.

Bij gewettigde afwezigheden moet je het ziekteattest of bewijs van overmacht steeds binnen de 2 kalenderdagen in iBaMaFlex uploaden via de module ‘mijn afwezigheden’ (attesten voor deelname aan een rijexamen, privéafspraken, etc. vallen niet onder de noemer van overmacht). Je duidt vervolgens aan dat je de lessen niet zal kunnen volgen voor dit OLOD en je dient een inhaalexamen aan te vragen via iBaMaFlex. Je kan dan deze toets tijdens de lesweken op een vastgelegde datum inhalen. Hiervoor dien je zo snel mogelijk contact op te nemen met de lector. De behaalde punten van het inhaalmoment vervangen de 0-score van de gemiste evaluatie.