Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Media, Design en IT
Onderzoek en factchecking34029/3665/2627/1/04
Studiegids

Onderzoek en factchecking

34029/3665/2627/1/04
Academiejaar 2026-27
Komt voor in:
  • Bachelor in de journalistiek, trajectschijf 2
Dit is een enkelvoudig opleidingsonderdeel.
Studieomvang: 4 studiepunten
Co-titularis(sen): Frateur Wouter, Van Assche Veerle
Onderwijstalen: Nederlands
Kalender: Semester 2
Dit opleidingsonderdeel wordt gequoteerd op 20 (tot op een geheel getal).
Mogelijke grensdata voor leerkrediet: 15.03.2027 (2de semester)
Tweede examenkans: wel mogelijk.
Delibereerbaarheid/tolereerbaarheid: Dit opleidingsonderdeel komt in aanmerking voor deliberatie/tolerantie onder de voorwaarden van de opleiding waarvoor je bent ingeschreven.
Totale studietijd: 104,00 uren

Volgtijdelijkheid

eerder ingeschreven voor Research.

Korte omschrijving

Dit opleidingsonderdeel bestaat uit twee facetten: a) Facet Factcheck b) Facet Onderzoek

a) Facet Factcheck

In het kader van het Europese https//eufactcheck.eu project zet je in kleine groepjes een aantal factchecks op van uitspraken van politici en berichtgeving in de media. In een factcheck gaat het erom uit te zoeken of een uitspraak over een Europees thema daadwerkelijk klopt, min of meer klopt of helemaal fout is. En misschien blijkt het zelfs niet te checken.

Je gaat daarbij op zoek naar experts die je kunnen helpen bij het beoordelen van de beweringen. Met het project willen we bijdragen aan een publiek debat dat geschraagd wordt door feiten in plaats van door emoties, zoals in de discussie over bijvoorbeeld de Brexit vaak het geval was.

b) Facet Onderzoek

Rapporteren over onderzoek is tegenwoordig 'part of the job' van quasi elke journalist. Dit is echter niet evident. Zo schieten journalisten vaak tekort als het aankomt op wetenschappelijke bagage om cijfers te interpreteren. Dit leidt vaak tot fouten in de rapportering. In het facet Onderzoek bieden we je een 'survival kit' om als journalist de meest voorkomende fouten zoveel mogelijk te vermijden. Je leert de wetenschappelijke waarde van een onderzoek in te schatten en je krijgt inzicht in de gevaren bij de interpretatie van niet representatieve enquêtes. Verder leer je hoe je cijfers en onderzoeksresultaten op een juiste manier kan weergeven in heldere en aantrekkelijke grafieken en tabellen.  




OLR-Leerdoelen

Vlotte, foutloze, goed gestructureerde (publiceerbare/bruikbare) Nederlandstalige journalistieke formats (producten) maken waarbij de inhoud, de opbouw, het volume en de toon van het eindproduct passen bij het medium (print/tv/radio/web) en de doelgroep.
Je structureert en schrijft een factcheck volgens journalistieke standaarden, met transparantie over bronnen en een onderbouwde beoordeling van de claim.
Je kan op eigen initiatief met een gerichte zoekstrategie en gebruikmakend van een gepaste techniek selectief, kritisch en objectief, relevante informatie verwerven, analyseren en dubbelchecken uit diverse Nederlandstalige en anderstalige (traditionele, wetenschappelijke en alternatieve) bronnen en informatiekanalen. Dit ook in niet-vertrouwde en complexe contexten.
Je interpreteert, analyseert en beoordeelt beweringen op hun waarheidsgehalte a.d.h.v. bronnen.
Je interpreteert cijfers, tabellen en onderzoeksresultaten correct en je presenteert kwantitatieve informatie accuraat in tabellen en grafieken.
Je visualiseert onderzoeksresultaten in heldere, aantrekkelijke en functionele grafieken.
Je vertaalt onderzoeksresultaten naar begrijpelijke en correcte tekst.
Je schat de betrouwbaarheid en de wetenschappelijke waarde van een onderzoek in en rapporteert kritisch.
Je analyseert en interpreteert gegevens uit een survey of datamatrix aan de hand van frequentietabellen en beschrijvende kengetallen.
Je gebruikt het internet en AI-tools kritisch voor het opzoeken van achtergrondinformatie en het uitvoeren van informatieopdrachten.
Je bereidt een interview grondig voor.
Je zoekt naar de gepaste personen voor een interview.
Je checkt en dubbelcheckt informatie.
Je stelt een praktisch bruikbaar researchdossier op.

Leerinhoud

Facet Factcheck

  • Productie van factchecks die op de website eufactcheck.eu gepubliceerd kunnen worden. EUfactcheck is een factcheckingsproject van meer dan 30 Europese opleidingen journalistiek. 
  • Redactie van artikels met daarin de bevindingen van de research en een 'rating'.
  • Redactie van blogposts waarin de studenten reflecteren over het researchproject, over hun ervaringen, ...
  • Productie van socialemediaposts om de artikels te promoten en bezoekers naar de website te halen

Facet Onderzoek 

  • (Wetenschappelijke) bronnen zoeken en beoordelen
  • Analyseren van data via kengetallen, enkelvoudige tabellen en kruistabellen
  • Analyseren en visualiseren van data via Excel-grafieken en andere eenvoudige vormen van datavisualisatie  (word clouds, smart-art, ...)
  • Van data naar journalistiek verhaal: de basics
  • Kritisch rapporteren over onderzoek: de tien geboden

Studiematerialen

Factchecken. Praktische toolkit in tijden van desinformatie’Verplicht
  • Auteur: Frateur Wouter
Online leermateriaal op DigitapVerplicht

Onderwijsorganisatie

Werkvormen
Hoor- en/of werkcolleges24,00 uren
Vormen van groepsleren40,00 uren
Werktijd buiten de contacturen40,00 uren

Toetsing

Evaluatie(s) voor de eerste examenkans
MomentVorm%Opmerking
Eerste examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks20,00Onderzoek. Schriftelijk examen.
Eerste examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks20,00Onderzoek.
Eerste examenperiodeVaardigheidstoets permanent tijdens de lesweken (Permanente evaluatie)10,00Onderzoek.
Eerste examenperiodeVaardigheidstoets permanent tijdens de lesweken (Permanente evaluatie)50,00Factcheck. Digitaal
Evaluatie(s) voor de tweede examenkans
MomentVorm%Opmerking
Tweede examenperiodeKennis- en inzichtstoets in de examenreeks20,00Onderzoek. Schriftelijk examen.
Tweede examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks30,00Onderzoek.
Tweede examenperiodeVaardigheidstoets in de examenreeks50,00Factcheck. Digitaal

Toetsing (vervolg)

Dit opleidingsonderdeel bestaat uit twee facetten:
Onderzoek: 50%
Factchecking 50%

De totale examentijd voor de kennis- en inzichtstoets(en) bestaat uit de voorziene tijd voor deze toets plus ¼ extra examentijd – met een max. van 30 min. – voor alle studenten. De extra examentijd als individuele aanpassing is hierbij dus inbegrepen. Deze inclusieve maatregel geldt ook voor de vaardigheidstoets die de studenten in combinatie met de kennis- en inzichtstoets afleggen.

Als de student bij de eerste examenkans voor dit opleidingsonderdeel als geheel niet slaagt, wordt het cijfer van het deelexamen waarvoor de student minstens 10 op 20 behaalde, overgedragen naar de tweede examenkans waardoor dit deelexamen dus niet kan worden hernomen. Deelexamens waarvoor de student bij de eerste examenkans minder dan 10 op 20 behaalde, worden hernomen tijdens de tweede examenkans.

Voor de voorwaarden voor het inhalen van een afwezigheid op een (deel)examen binnen en buiten de examenreeksen: zie het onderwijs- en examenreglement.